تدوین قواعد عقلانیت اکولوژیک در برنامه‌‌ریزی بازآفرینی زیست‌پذیری محله‌های شهرهای کویری (مطالعه موردی: شهر یزد)

نوع مقاله: مقاله استخراج از رساله و پایان نامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری، برنامه‌‌ریزی محیط‌ زیست، دانشکده محیط ‌زیست، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه

2 دانشیار، دانشکده محیط‌ زیست، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران

3 دانشیار، دانشکده محیط ‌زیست، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران.

4 استاد، دانشکده محیط ‌زیست، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران.

5 استادیار، دانشکده محیط‌ زیست، پردیس دانشکده‌های فنی، دانشگاه تهران.

10.22080/usfs.2020.17205.1867

چکیده

نادیده انگاشتن زیرساخت‌های اکولوژیک و عدم تعادل بین محیط طبیعی و مصنوع بحران زیست‌پذیری شهرهای معاصر را رقم زده است. عقلانیت اکولوژیک رویکردی منشعب از پارادایم فکری اکولوژی شهری و ابزار برنامه‌‌ریزی برای دستیابی به پایداری اجتماعی- اکولوژیکی طی دوره‌های طولانی مدت است.  هدف مطالعه حاضر بررسی ارتباط بین رویکرد زیست‌‌پذیری و عقلانیت اکولوژیک در محلات شهر کهن کویری یزد و تدوین قواعد عقلانیت اکولوژیک در بازآفرینی زیست‌‌پذیری محلات شهرهای کویری است.روش مطالعه، از نوع تطبیقی- استنتاجی است. ضمن مطالعه تحلیلی- تطبیقی دو رویکرد زیست‌‌پذیری و عقلانیت اکولوژیک با روش دلفی، به استنتاج نیروهای پیشران، معیارها و زیرمعیارهای زیست‌‌پذیری از منظر عقلانیت اکولوژیک پرداخته شده است. قیاس زیست‌‌پذیری مبتنی بر معیارهای استنتاجی در محلات بافت کهن و جدید شهر یزد با استفاده از پرسشنامه و تحلیل آماری صورت پذیرفته است. نتایج مطالعه حاکی از آن است که ایده ها، قواعد و استراتژی‌های تحقق یافته در بافت‌های کهن شهرکویری یزد در طی قرن‌ها ضمن تأمین نیازها و آسایش و سلامت ساکنین، با خلق ساختار سلسله مراتبی در کریدورهای جریان آب، هوا و معابر و دسترسی‌ها، ارتباط و پیوستگی فضایی بین محلات را حفظ نموده است. ضمن تنظیم مداخلات انسانی در فرایندهای اکولوژیک، بهره‌مندی بافت‌های شهری را از خدمات اکولوژیک بهبود بخشیده است و منجر به افزایش زیست‌پذیری بافت‌های کهن در مقابل بافت‌های معاصر شده است. از اینرو بازآفرینی و معاصرسازی اصول و قواعد عقلانیت اکولوژیک در بافت‌های جدید شهری می‌تواند ضمن ایجاد تعادل بین دوفرایند رقابتی توسعه شهری و حفظ یکپارچگی اکولوژیک، پیوند بین انسان و طبیعت را تقویت نماید و شریانی مستمر از زیست‌پذیری را در بافت‌های شهرهای معاصر برقرار سازد.

کلیدواژه‌ها