<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<rss xmlns:content="http://purl.org/rss/1.0/modules/content/" xmlns:dc="http://purl.org/dc/elements/1.1/" xmlns:sy="http://purl.org/rss/1.0/modules/syndication/" xmlns:atom="http://www.w3.org/2005/Atom" version="2.0">
  <channel>
    <title>مطالعات ساختار و کارکرد شهری</title>
    <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/</link>
    <description>مطالعات ساختار و کارکرد شهری</description>
    <atom:link href="" rel="self" type="application/rss+xml"/>
    <language>fa</language>
    <sy:updatePeriod>daily</sy:updatePeriod>
    <sy:updateFrequency>1</sy:updateFrequency>
    <pubDate>Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330</pubDate>
    <lastBuildDate>Sun, 23 Aug 2026 00:00:00 +0330</lastBuildDate>
    <item>
      <title>ارتقای زیست پذیری فضاهای شهری با استفاده از ساماندهی مشاغل ناسازگار شهری (مطالعه موردی: بلوار 29 بهمن شهر تبریز)</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6397.html</link>
      <description>زیست‌پذیری شهری، از ارکان توسعۀ پایدار، از چالش‌های ناشی از مشاغل ناسازگار (فعالیت‌هایی با اثرات صوتی، بصری، ترافیکی و زیست‌محیطی فراتر از آستانۀ تحمل هم‌جواری) آسیب می‌بیند و کیفیت زندگی را کاهش می‌دهد. این پژوهش کاربردی - توسعه‌ای با طرح توصیفی - تحلیلی، افت زیست‌پذیری را در بلوار ۲۹ بهمن تبریز (محوری پرتراکم خدماتی - صنعتی) واکاوی و راهکارهای سامان‌دهی را ارائه می‌کند. ضرورت مطالعه از پیامدهای محیطی (آلودگی صوت، آشفتگی منظر، بو) و اجتماعی (کاهش دسترسی ایمن به فضاهای عمومی و تضعیف حقوق شهروندی) ناشی است. هدف، شناسایی دقیق عوامل افت و تدوین راهبردهای مکان‌محور مبتنی بر شواهد برای ارتقاء کیفیت محیط است. پژوهش به پرسش چگونگی ارتقاء زیست‌پذیری این محور از طریق مدیریت بهینۀ مشاغل ناسازگار می‌پردازد. داده‌ها از مطالعۀ اسنادی، مشاهدات میدانی نظام‌مند و توزیع ۲۰۰ پرسش‌نامهٔ ساختاریافته میان ساکنان و عابران گردآوری شد؛ تحلیل در نرم‌افزار SPSS با آمار توصیفی انجام و پاسخ‌های باز به‌صورت کدگذاری مضمون بررسی شد. نمونه‌گیری میدانی تصادفی سیستماتیک و مقیاس سنجش پرسش‌نامه پنج‌درجه‌ای لیکرت بود. یافته‌ها تعمیرگاه‌های خودرو، تعویض‌روغنی‌ها و انبارها/گاراژها را منابع اصلی مزاحمت معرفی می‌کنند که آسایش محیطی، پیوستگی حرکت پیاده و کیفیت منظر خیابان را در مقیاس کریدور تضعیف می‌کنند. بر این مبنا، انتقال تدریجی و برنامه‌ریزی‌شدۀ این مشاغل به شهرک‌های صنعتی یا تجمیع آن‌ها در مراکز خدمات خودروییِ مجاز خارج از پهنه‌های حساس، تقویت نظارت نهادی و بازطراحی هدفمند جبهه و کاربری‌ها به‌سوی فعالیت‌های عمومیِ پیاده‌مدار پیشنهاد می‌شود؛ راهبردی که ظرفیت ارتقاء معنادار زیست‌پذیری‌محور را فراهم می‌کند و با اهداف توسعۀ پایدار شهری هم‌سو است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تببین اصول و شاخصه های برنامه ریزی محله های کم کربن و بررسی میزان اثر پذیری آن (مورد پژوهشی : محله الهیه مشهد )</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6398.html</link>
      <description>بروز بحران‌های زیست‌محیطی نظیر بحران انرژی، افزایش آلودگی و تغییرات اقلیمی، کیفیت زندگی در محیط‌های شهری را کاهش داده است. گرم‌شدن کرۀ زمین روزبه‌روز در حال افزایش است و میانگین دمای سطح جهانی تا پایان قرن بیست و یکم تا 4 در جه سانتیگراد افزایش می‌یابد. هدف این پژوهش، تبیین شاخص‌های برنامه‌ریزی محله‌های کم‌کربن و ارزیابی میزان انطباق محله الهیه مشهد با این شاخص‌ها است. در شرایطی که رشد سریع شهری و افزایش مصرف انرژی به تشدید بحران‌های زیست‌محیطی منجر شده، برنامه‌ریزی در مقیاس محله به‌عنوان سطحی مؤثر در کاهش انتشار کربن اهمیت ویژه‌ای یافته است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی - تحلیلی و روش ترکیبی دلفی، تحلیل شبکه‌ای (ANP) و تحلیل مکانی در محیط GIS انجام شد. ابتدا با بهره‌گیری از نظر خبرگان و مرور پیشینه، مجموعه‌ای از شاخص‌های اولیه شناسایی شد و سپس از طریق دو مرحله دلفی شاخص‌های نهایی تعیین گردید. در مرحله بعد، اهمیت نسبی شاخص‌ها با استفاده از مدل ANP محاسبه و وزن نهایی معیارها در محیط GIS تلفیق شد. نتایج نشان داد حدود 70 درصد از بلوک‌های محله الهیه دارای انطباق نسبتاً بالا با شاخص‌های کم‌کربن هستند و شاخص‌های مرتبط با انرژی، حمل‌ونقل و مدیریت محلی بیشترین وزن را در مدل دارند. نوآوری این پژوهش در تلفیق مدل دلفی، تحلیل شبکه و تحلیل‌های فضایی GIS برای بومی‌سازی و سنجش شاخص‌های محله‌های کم‌کربن می‌باشد. یافته‌ها می‌توانند مبنای سیاست‌گذاری شهری در راستای کاهش انتشار کربن و بهینه‌سازی مصرف انرژی در مقیاس محله قرار گیرند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>دورکاری و دگرگونی شهری: مرور علم‌سنجیِ مضامین نوظهور، خلأهای پژوهشی و پیامدهای سیاستی</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6399.html</link>
      <description>پس از همه‌گیری کووید ۱۹، دورکاری به یکی از دگرگونی‌های اصلی کار و زیست شهری بدل شد. این تغییر بر مسکن، حمل‌ونقل، سلامت، عدالت اجتماعی و سازمان فضایی خانه و شهر اثر گذاشته است. این مطالعه با هدف شناسایی روندهای نوظهور، شکاف‌های مفهومی و الگوهای همکاری علمی در حوزۀ پیوند میان دورکاری و توسعۀ شهری، از روش علم‌سنجی بهره گرفته است. جامعۀ آماری پژوهش شامل ۵۲۹ مقالۀ علمی نمایه‌شده در پایگاه Web of Science بین سال‌های 2000 تا 2024 است. از تحلیل‌های هم‌واژگانی، هم‌استنادی و هم‌نویسندگی در VOSviewer استفاده کردیم. سپس شبکه‌ها و روندهای زمانی ترسیم شد تا خوشه‌های معنایی، موضوعات پرتکرار و موضوعات نوظهور شناسایی شوند... نتایج نشان داد که تمرکز پژوهش‌های اولیه بیشتر بر کاهش سفرهای شهری، حمل‌ونقل پایدار و رفتار سفر بوده است، اما در سال‌های اخیر، توجه به موضوعاتی نظیر انعطاف‌پذیری مسکن، زیرساخت دیجیتال، سلامت روان، عدالت فضایی، بازتعریف فضای خانگی و تاب‌آوری شهری به‌طور چشم‌گیری افزایش یافته است. با این حال، برخی موضوعات کلیدی کم‌تر بررسی شده‌اند: نابرابری جنسیتی، طرد دیجیتالی و پیامدهای عدالت فضایی. همکاری‌های بین‌المللی نیز نامتوازن است و تولید دانش عمدتاً در کشورهای توسعه‌یافته متمرکز مانده است؛ بنابراین به رویکردهای میان‌رشته‌ای و مشارکت بیشتر کشورهای کم‌ترنمایان نیاز است. ترکیب داده‌های خرد و کلان و تلفیق دیدگاه‌های سیاست‌گذاری، طراحی و سلامت می‌تواند راهکارهای بهتری برای آیندهٔ متحول شهرها ارائه دهد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تاب‌آوری در برابر سوانح طبیعی: ارزیابی کاربست رویکرد طبیعت‌محور (NBS) در زیرساخت‌های شهری (مطالعه موردی: مناطق منتخب تهران)</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6404.html</link>
      <description>با توجه ‌به چالش‌های فزاینده‌ای مانند تغییرات اقلیمی، سیلاب‌ها و آلودگی هوا در تهران، این پژوهش به ارزیابی نقش راهکارهای مبتنی بر طبیعتNBS) ) در ارتقاء تاب‌آوری شهری می‌پردازد. هدف اصلی، پاسخ به این پرسش کلیدی است که چالش‌های نهادی، فنی، مالی و اجتماعی در مسیر کاربست NBS در زیرساخت‌های شهری تهران کدام‌اند و چه چهارچوبی برای غلبه بر آن‌ها می‌توان ارائه داد. این مطالعه با روش پژوهش کمی و با ماهیت توصیفی - اکتشافی، از مطالعات کتابخانه‌ای و میدانی (پرسش‌نامۀ خبرگان‌محور) برای گردآوری داده‌ها بهره برده است. سپس با استفاده از فرآیند تحلیل شبکه‌ایANP) ) به‌عنوان یک روش تصمیم‌گیری چندمعیاره، اولویت‌های اجرای NBS در چهار منطقۀ منتخب تهران (مناطق ۱، ۵، ۱۲ و ۲۲) ارزیابی شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که در میان مؤلفه‌های تاب‌آوری، &amp;amp;laquo;تاب‌آوری زیست‌محیطی&amp;amp;raquo; (با امتیاز ۰.۲۳۸) و در میان راهکارها، &amp;amp;laquo;توسعۀ فضاهای سبز نفوذپذیر&amp;amp;raquo; (با امتیاز ۰.۲۲۳) بالاترین اولویت را دارند. این پژوهش در پاسخ به سؤال اصلی خود، مشخص کرد که مهم‌ترین چالش‌ها به ترتیب &amp;amp;laquo;کمبود منابع مالی&amp;amp;raquo; (چالش مالی)، &amp;amp;laquo;ضعف هماهنگی بین‌بخشی&amp;amp;raquo; (چالش نهادی) و &amp;amp;laquo;مشارکت ضعیف ذی‌نفعان&amp;amp;raquo; (چالش اجتماعی) هستند. همچنین نتایج حاکی از آن است که منطقۀ یک (شمیرانات) به دلیل آسیب‌پذیری بالا و توانایی اکولوژیک، با امتیاز نرمال‌شدۀ ۰.۴۸۹ بالاترین اولویت را برای اجرای NBS دارد. درنهایت، این مطالعه با تحلیل شکاف میان یافته‌های فنی و واقعیت‌های اجرایی، یک &amp;amp;laquo;چارچوب تاب‌آوری تطبیقی&amp;amp;raquo; به‌عنوان نقشۀ راه پیشنهاد می‌دهد. این چارچوب که بر سه اصل یادگیری پویا، حکمرانی چندلایه و پایش هوشمند استوار است، راهکاری برای غلبه بر چالش‌های شناسایی‌شده و کاهش شکاف میان نظریه و عمل ارائه می‌دهد. این پژوهش با ارائۀ شواهد علمی و اولویت‌بندی مشخص، بر ضرورت تغییر پارادایم از مداخلات پراکنده به سمت برنامه‌ریزی نظام‌مند و تطبیق‌پذیر برای دست‌یابی به تهران تاب‌آور تأکید می‌کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بازخوانی شاخص‌های کالبدی تحقق قلمرو درفضای عمومی به روش سنتز پژوهی</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6400.html</link>
      <description>از منظر علوم رفتاری، قلمرو فضایی به‌عنوان یکی از مؤلفه‌های بنیادین در فرآیند تبدیل فضا به مکان معنادار مطرح است، با این حال، شاخص‌های شکل‌گیری آن در فضاهای عمومی کم‌تر به‌صورت نظام‌مند مورد بررسی قرار گرفته‌اند. نیازها، منشأ انگیزش‌هایی‌ هستند که رفتار را جهت‌دهی کرده و کنش‌های انسانی را در راستای ارضای خود سامان می‌بخشند. فضا باید قلمرو تعریف‌شدۀ مطلوبی برای انسان تأمین کند تا جهت تأمین این امر ذهنی انسان با فضا کلنجار نرود. محیط ساخته‌شده، خود باید طوری تعریف گردد تا به‌عنوان خواستگاه انسان برای حضورپذیری وی و معنایابی فضا به مکان باشد. قلمرو امریست ذهنی که در کالبد معماری معنا می‌یابد. هدف پژوهش کشف شاخص‌های وابسته به محیط، که تعیین‌کنندۀ قلمرو برای انسان هستند، می‌باشد. تا خلوت مطلوب و حیات جمعی در معنای قلمرو برای انسان تحقق یابد. در بین ماهیت فضاها به‌لحاظ رابطۀ محیط و انسان، فضای عمومی به دلیل کم‌ترین دخل و تصرف توسط کاربر در فضا و شخصی‌سازی وی، به‌عنوان بستر پژوهش انتخاب شد. پژوهش حاضر به لحاظ هدف، کاربردی و به لحاظ روش، کیفی است. این پژوهش با بهره‌گیری از روش سنتزپژوهی نظام‌مند و تحلیل توصیفی-تحلیلی، به بازخوانی و یکپارچه‌سازی ابعاد کالبدی مؤثر بر تحقق قلمرو فضایی پرداخته و چارچوبی تحلیلی برای تبیین سازوکارهای قلمروپذیری ارائه می‌دهد. داده‌ها از مطالعات پیشین و مصاحبه با خبرگان استخراج و تجزیه‌وتحلیل داده‌های جمع‌آوری‌شده از نرم‌افزار Max QDA-Excel استفاده ‌شد. یافته‌ها نشان می‌دهد که قلمروپذیری فضا، پدیده‌ای چندبعدی است که از تعامل هم‌زمان چهار بعد اصلی: کالبدی، بصری، کارکردی و ادراکی-روانی شکل می‌گیرد. هریک از این ابعاد شامل مجموعه‌ای از شاخص‌های مشخص و مستقل هستند که در تعامل با یکدیگر، زمینۀ تحقق قلمرو را برای کاربران فراهم می‌کنند و کیفیت حضور و معنا را در فضا ارتقا می‌دهند. شاخص‌های تدقیق شده در قالب چارچوبی می‌تواند به‌عنوان راهنمای طراحی فضاهای عمومی پاسخ‌ده و هم‌ساز با روان انسان، مورد استفاده قرار گیرد و مبنایی برای ارتقاء تجربۀ فضایی کاربران فراهم کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تبیین رابطه محیط انسان‌ساخت و سفرهای فعال شهری و سلامت عمومی با تاکید بر سفرهای آونگی</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6401.html</link>
      <description>تهدیدات محیطی در قالب بی‌تحرکی ناشی از گسترش افقی شهرها و وابستگی به خودرو، به بحرانی جهانی برای سلامت عمومی تبدیل شده است. سفرهای آونگی فعال از خانه تا محل کار که معمولاً منظم، روزانه، اجتناب‌ناپذیر و در فواصل مشخص هستند، پتانسیل بالایی برای کاهش بی‌تحرکی و ارتقاء سلامت جسمی و روانی را دارند. این مطالعه ترسیم شواهد علمی موجود و تبیین رابطۀ میان محیط انسان‌ساخت شهری، سفرهای فعال و سلامت عمومی را پی می‌جوید. با هدف درک حیطه‌های نظری، مفهومی و کاربردی حول موضوع سفرهای فعال شهری در راستای ارتقاء سلامت، مرور دامنه‌ای براساس چارچوب JBI و دستورالعمل PRISMA-ScR انجام شد. جست‌وجوی نظام‌مند در پایگاه داده Scopus و سپس Elsevier، google scholar و PubMed با کلیدواژگان مرتبط با محیط انسان‌ساخت، سفرآونگی فعال و سلامت عمومی انجام شد. پس از غربال‌گری، داده‌ها در چهار حوزۀ مرتبط با سفرفعال (محیط انسان‌ساخت، رفتار، سلامت جسمی، سلامت روان) دسته‌بندی و با روش تحلیل مضمون قیاسی مبتنی بر ترکیب تئوری‌های اجتماعی‌اکولوژیکی، تقاضای سفر، رفتار برنامه‌ریزی‌شده و مدل ارتقاء سلامت Pender تحلیل شدند. با ابتناء بر رویکرد احتمال‌گرایی محیط، نقش محیط انسان‌ساخت بر سفرهای فعال فرآیندی چندسطحی و پویاست. در سطح خرد، ویژگی‌های کالبدی محله همراه با خودکارآمدی و نگرش فردی نقش مشوق دارند؛ در سطح میانی، اتصال شبکه‌ها و اختلاط‌کاربری همراه با هنجارها و حمایت اجتماعی تسهیل‌کننده است و در سطح کلان سیاست‌گذاری مراکز اشتغال و جابه‌جایی پایدار عامل تثبیت‌کنندۀ سفر فعال محسوب می‌شوند. تعامل دوسویۀ محیط و رفتار (اثر خودگزینی) و ویژگی‌های زمینه‌ای فردی، به‌عنوان عوامل میانجی و تعدیل‌گر، اهمیت بالایی در شکل‌گیری رفتار سفر فعال دارند. دست‌یابی به سلامت پایدار شهری نیازمند یکپارچگی سه سطح محیط انسان‌ساخت همراه با مداخلات رفتاری است تا پیامدهایی همچون کاهش بیماری‌های مزمن و بهبود سلامت روان حاصل شود.135</description>
    </item>
    <item>
      <title>عوامل موثر بر ایجاد حس امنیت و مصونیت از خطر در فضاهای سبز شهری (نمونه موردی: پارک شهری ملت شهر سنندج)</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6402.html</link>
      <description>احساس امنیت و مصونیت از خطر، شرط لازم برای حضور فعال و پایدار شهروندان در فضاهای سبز شهری است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر ایجاد این حس در پارک ملت شهر سنندج، بر مبنای چارچوب نظری &amp;amp;laquo;پیشگیری از جرم از طریق طراحی محیطی&amp;amp;raquo; CPTED)) انجام شده است. مطالعۀ حاضر از نوع کاربردی و با رویکرد کمی - پیمایشی است که داده‌های آن از طریق توزیع پرسش‌نامه‌ای محقق‌ساخته در پنج بعد زیست‌محیطی، کالبدی - فضایی، منظر، اجتماعی و کارکردی در بین 400 نفر از مراجعین پارک در بهار 1404 گردآوری و با استفاده از نرم‌افزار SPSS &amp;amp;reg; نسخۀ ۲۷ و آزمون همبستگی پیرسون تحلیل شد. یافته‌ها نشان داد مؤثرترین عامل در افزایش احساس امنیت، &amp;amp;laquo;نبود نقاط کور و پنهان با استفاده از گیاهان کوتاه و درختان با تنۀ بلند&amp;amp;raquo; (۵۸۱/۰ = r) است. این شاخص اصل &amp;amp;laquo;نظارت طبیعی&amp;amp;raquo; در CPTED را تقویت می‌کند. پس از آن، &amp;amp;laquo;روشنایی کافی در شب&amp;amp;raquo; (۵۴۷/۰ = r) و &amp;amp;laquo;نبود رفتارهای پرخطر&amp;amp;raquo; (۵۹۵/۰ = r) به‌عنوان قوی‌ترین پیش‌بین‌ها شناسایی شدند. در مقابل، عواملی مانند &amp;amp;laquo;وسعت بسیار زیاد فضا&amp;amp;raquo; (۱۰۵/۰- = r) و &amp;amp;laquo;وجود رفتارهای پرخطر&amp;amp;raquo; (۳۰۱/۰- = r) با کاهش احساس امنیت مرتبط بودند. همچنین، وجود &amp;amp;laquo;پارکینگ‌های نظارت‌شده&amp;amp;raquo;، &amp;amp;laquo;حضور فعال نیروهای امنیتی&amp;amp;raquo; و &amp;amp;laquo;تنوع فضاهای فعالیتی&amp;amp;raquo; تأثیر مثبت و معناداری بر حس امنیت و مصونیت از خطر داشتند. ازاین‌رو اولویت‌بندی راهبردهایی مانند حذف نقاط کور، ارتقاء سیستم روشنایی، افزایش نظارت رسمی و اجتماعی و خلق فضاهای متنوع با مقیاس انسانی، می‌تواند پارک ملت را به الگویی موفق برای سایر فضاهای سبز شهری تبدیل کند</description>
    </item>
    <item>
      <title>حیات اجتماعی برند شهر در برنامه‌ریزی شهری فرهنگ‌محور: مطالعه انسان‌شناختی شهر بابلسر</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6403.html</link>
      <description>در دهه‌های اخیر، برندسازی شهری با محوریت جامعۀ محلی به‌عنوان راهبردی نوین در سیاست‌گذاری و مدیریت شهری مطرح شده است؛ راهبردی که هدف آن نه‌تنها ارتقای مزیت رقابتی و رونق اقتصادی، بلکه بازآفرینی فرهنگی و حفظ هویت مکانی شهر است. با این حال، بخش عمده‌ای از مطالعات پیشین، به جنبه‌های مدیریتی و بازاریابی برند محدود بوده و بُعد اجتماعی و گفتمانی برند در میان شهروندان را کمتر مورد توجه قرار داده‌اند. پژوهش حاضر با رویکردی انسان‌شناختی و تفسیری، به واکاوی نحوه‌ی ادراک، بازتفسیر و تجربه‌ی برند شهری از منظر جامعه محلی در شهر بابلسر می‌پردازد. روش تحقیق، مردم‌نگاری شامل مشاهده‌ی میدانی و انجام ۲۵ مصاحبه‌ی نیمه‌ساختاریافته با ساکنان بومی شهر است. تحلیل داده‌ها با روش تحلیل تماتیک نشان داد که تجربه‌ی برند در میان شهروندان، در قالب چهار مضمون اصلی شکل می‌گیرد: حافظه‌ی شهری و هویت، محلیت، زندگی روزمره و بازنمایی، تضادها و چالش‌های فرهنگی. یافته‌ها بیانگر آن است که برند شهری در شهرهای کوچک زمانی تداوم می‌یابد که به پدیده‌ای زیسته، اجتماعی و مشارکتی بدل شود؛ به‌گونه‌ای که جامعه‌ی محلی در فرآیند تولید معنا و سیاست‌گذاری برند نقش فعال داشته باشد. بر اساس این، مطالعه‌ی حاضر بر ضرورت گذار از الگوی "برندسازی کالایی" به سوی الگوی فرهنگی و جامعه‌محور در برنامه‌ریزی و مدیریت شهری تأکید می‌کند.</description>
    </item>
    <item>
      <title>تحلیل تطبیقی-نشانه‌شناختی فضاهای عمومی شهری بر مبنای چرخه فرهنگی معنا؛ مطالعه موردی: شهر تبریز</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6709.html</link>
      <description>فضاهای عمومی شهری نه‌تنها عرصه‌ای برای فعالیت‌های روزمره، بلکه بستری برای بازتولید معنا، بازتاب ساختارهای اجتماعی، گفتمان‌های فرهنگی و بازنمایی مناسبات قدرت‌اند. این فضاها در تعامل با تجربه زیسته شهروندان، حامل نشانه‌ها و کدهای فرهنگی‌اند که از طریق طراحی، استفاده و برداشت اجتماعی شکل می‌گیرند. این پژوهش با هدف واکاوی معناسازی فرهنگی در فضاهای عمومی شهری تبریز، بر اساس مدل &amp;amp;laquo;چرخه فرهنگی استوارت هال&amp;amp;raquo;، به تحلیل تطبیقی-نشانه شناختی سه فضای شاخص شامل پیاده‌راه تربیت، میدان ساعت و پارک ائل‌گلی پرداخته است. روش تحقیق کیفی و مبتنی بر تحلیل مضمون مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با متخصصان حوزه‌های معماری، شهرسازی و مطالعات فرهنگی، همراه با تحلیل نشانه‌شناسی بصری بوده است. در این چارچوب، فرایند معناسازی فضا از طریق پنج مؤلفه تولید، مصرف، بازنمایی، هویت و تنظیم بررسی شده است. تحلیل‌ها نشان می‌دهد که فضاهای عمومی تبریز در تعامل میان سنت و مدرنیته، بازتاب‌دهنده‌ی الگوهای چندلایه‌ای از فرهنگ شهری هستند؛ جایی که عناصر کالبدی، رفتارهای روزمره و نشانه‌های بصری به‌طور هم‌زمان دلالت‌های تاریخی، اجتماعی و گفتمانی را بازنمایی می‌کنند. پیاده‌راه تربیت تداوم فرهنگی در دل تغییرات اقتصادی و کالبدی را آشکار می‌سازد؛ میدان ساعت بازنمایی هم‌زمان قدرت نهادی و حافظه جمعی است؛ و پارک ائل‌گلی بستری برای بازتولید هویت شهری و تجربه عاطفی شهروندان فراهم می‌کند. یافته‌ها تأکید می‌کنند که چرخه فرهنگی هال می‌تواند چارچوبی کارآمد برای تحلیل چندسطحی فضاهای عمومی در زمینه‌های فرهنگی ایرانی&amp;amp;ndash;اسلامی باشد. از منظر کاربردی، نتایج پژوهش می‌تواند در بازآفرینی فضاهای شهری مبتنی بر معانی فرهنگی و ارتقای حس تعلق شهروندان به کار رود. این پژوهش نشان می‌دهد که درک فرهنگی از فضا، فراتر از تحلیل‌های کالبدی، کلید فهم پویایی‌های اجتماعی و هویتی شهرهای معاصر است.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی مؤلفه‌های مؤثر بر حس مکان جوانان در بازار سنتی کرمانشاه</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6710.html</link>
      <description>حس مکان به معنای ادراک ذهنی مردم از محیط و احساسات کم و بیش آگاهانه آنها از محیط خود است که شخص را در ارتباطی درونی با محیط قرار میدهد.به طوری که فهم واحساس فرد با زمینه معنایی محیط پیوند خورده و یکپارچه می شود. در این میان، بازار سنتی یکی از فضاهایی است که در طول زمان نماینده ی بعد ساختاری و معنایی شهرها و سبب برانگیختن حس مکان در ذهن شهروندان شهرهای تاریخی ایران بوده است. با این وجود، در عصر حاضر نتوانسته مورد استقبال گروه سنی جوان قرار گیرد. از این رو ،هدف پژوهش کشف شاخص های حس مکان از نگاه جوانان در بازار سنتی کرمانشاه است. رویکرد پژوهش کمی و از نظر ماهیت و روش، توصیفی &amp;amp;ndash; همبستگی است .در بخش ابتدایی این پژوهش با استفاده از مطالعات کتابخانه ای ، شاخص های کمی و کیفی حس مکان جوانان در بازار استخراج و پس از تدوین مدل اولیه، پرسشنامه ای جامع بین 325 جوانان در بازه سنی 18 تا 35 سال در شهر کرمانشاه توزیع شد. در ادامه با استفاده از مدل سازی معادلات ساختاری مبتنی بر نرم افزار PLS عوامل اصلی، دسته بندی و میزان اثرگذاری و مولفه های زیرمجموعه آن بررسی گردید. در انتها به منظور اعتبارسنجی نتایج، مدل پیشنهادی بوسیله آزمون های معادلات ساختاری و تحلیل عاملی تاییدی آزمون شد. این پژوهش نشان داد که حس مکان در میان جوانان در فضاهای سنتی شهری همچون بازار کرمانشاه، پدیده‌ای چندبعدی و پویاست که از لایه‌های کالبدی، عملکردی و معنایی تأثیر می‌پذیرد. عامل ادراکی - معنایی بالاترین تاثیرگذاری را بر حس مکان در بازار سنتی کرمانشاه دارد. طراحی فضاهای عمومی باید بر اساس نیازهای نسلی، تجربه‌محور و مشارکتی باشد؛ که در این راستا جایگزینی شاخص‌های سنتی با شاخص‌های خلاقانه همچون واقعیت افزوده، محوطه‌های موسیقی، کارگاه‌های فرهنگی و تعامل با هنر شهری نتیجه بخش خواهد بود.</description>
    </item>
    <item>
      <title>سنجش قابلیت پیاده‌سازی شهر ۱۵ دقیقه‌ای در بافت تاریخی یزد: تحلیلی بر دسترسی و نابرابری</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6711.html</link>
      <description>بافت‌های تاریخی به دلیل ارزش‌های فرهنگی، کالبدی و میراثی، همواره با محدودیت‌های خاصی در زمینه توسعه و برنامه‌ریزی شهری مواجه‌اند. در مقابل، رویکرد &amp;amp;laquo;شهر ۱۵ دقیقه‌ای&amp;amp;raquo; با تأکید بر دسترسی پیاده‌محور به خدمات روزمره، به‌عنوان یکی از الگوهای نوین برنامه‌ریزی شهری با هدف ارتقای کیفیت زندگی و عدالت فضایی مطرح شده است. هدف این پژوهش، سنجش قابلیت پیاده‌سازی مفهوم شهر ۱۵ دقیقه‌ای در بافت تاریخی شهر یزد و تحلیل همزمان سطح دسترسی و الگوی نابرابری فضایی خدمات شهری است.در این مطالعه، دسترسی پیاده ۱۵ دقیقه‌ای به خدمات آموزشی، اقتصادی، فرهنگی&amp;amp;ndash;تفریحی، مراکز بهداشتی و فضاهای سبز شهری با استفاده از ایزوکرون ۸۰۰ متری مبتنی بر شبکه معابر شهری مورد بررسی قرار گرفت. تحلیل‌های مکانی با بهره‌گیری از نرم‌افزارهای QGIS و ArcMap انجام شد و شاخص خودهمبستگی فضایی موران برای بررسی الگوی خوشه‌بندی خدمات به‌کار رفت.یافته‌ها نشان می‌دهد که بافت تاریخی یزد از سطح دسترسی بالاتری به خدمات آموزشی (556/0)، اقتصادی (265/0) و فرهنگی&amp;amp;ndash;تفریحی (353/0) برخوردار است، در حالی که دسترسی به فضاهای سبز (062/0) و مراکز بهداشتی (157/0) محدود است. نتایج شاخص موران بیانگر خوشه‌بندی مثبت و معنادار خدمات شهری در محدوده تاریخی، در مقابل توزیع نسبتاً یکنواخت جمعیت است که نشان‌دهنده تمرکز خدمات در هسته مرکزی و نابرابری فضایی در مقیاس درون‌بافتی می‌باشد. همچنین، شاخص کل شهر ۱۵ دقیقه‌ای در بافت تاریخی (448/0) به‌طور معناداری بالاتر از میانگین کل شهر یزد (066/0) محاسبه شد.در مجموع، نتایج حاکی از آن است که بافت تاریخی یزد ظرفیت بالایی برای تحقق اصول شهر ۱۵ دقیقه‌ای از منظر دسترسی فضایی دارد، اما تمرکز خدمات و نابرابری میان هسته تاریخی و مناطق پیرامونی، ضرورت اتخاذ رویکردهای توسعه متوازن و عدالت‌محور در برنامه‌ریزی شهری را برجسته می‌سازد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>بررسی و تبیین نابرابری فضایی در مناطق 22 گانه شهر تهران</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6712.html</link>
      <description>افزایش نابرابری‌های فضایی ناشی از توزیع غیرمنصفانه خدمات و ثروت عمومی جوامع انسانی، مهمترین عامل بروز بحران در جوامع انسانی در دوران کنونی است. پژوهش حاضر با هدف بررسی و تبیین نابرابری فضایی در شاخص‌های اجتماعی&amp;amp;ndash;اقتصادی در مناطق 22گانه شهر تهران انجام شد و با توجه به اهداف آن از نوع تحقیقات کاربری بوده و با توجه به روش انجام کار، از ماهیت توصیفی - تحلیلی برخوردار است. جامعه آماری تحقیق مناطق 22گانه شهر تهران در سال 1401 می‌باشد. در این مطالعه، از بیش از 20 شاخص استفاده شده است. پس از گردآوری و نرمال‌سازی داده‌ها، شاخص‌ها در قالب مدل‌های ارزیابی فضایی تحلیل شده و نقشه‌های توزیع و شدت هر مؤلفه تهیه گردید. در این پژوهش، شاخص ترکیبی نابرابری در ۲۲ منطقه تهران با استفاده از روش Cocoso محاسبه شد. نتایج نشان داد که دامنه شاخص بین 55/0تا 74/0 متغیر است و میانگین حدود 63/0، وضعیت نابرابری متوسط تا بالا را در شهر نشان می‌دهد. مناطق با شاخص بالا (۳، ۶، ۷، ۱۲، ۱۳، ۲۱ و ۲۲) از نابرابری شدید برخوردارند و با چالش‌هایی نظیر شکاف درآمدی، تفاوت در مالکیت مسکن و دسترسی نامتوازن به خدمات شهری مواجه‌اند. مناطق شهری با شاخص متوسط (۱، ۲، ۵، ۸، ۹، ۱۱، ۱۵، ۱۷ و ۲۰) دارای نابرابری قابل کنترل و ساختار متعادل‌تر هستند، در حالی که مناطق شهری با شاخص پایین (۱۰، ۱۴، ۱۶ و ۱۸) کمترین نابرابری را نشان می‌دهند و از فرصت‌ها و خدمات برابرتر برخوردارند. الگوی فضایی نشان می‌دهد که نابرابری در مناطق حاشیه‌ای و پرجمعیت بیشتر است و کاهش آن مستلزم سیاست‌گذاری فضایی هدفمند و توزیع عادلانه منابع و خدمات شهری است. این نتایج می‌تواند مبنایی برای برنامه‌ریزی شهری، تخصیص بهینه منابع و مدیریت هدفمند توسعه در مقیاس محله‌ای قرار گیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی کیفیت مسکن مهر و بازاندیشی در راهبردهای سیاست‌گذاری مسکن قابل استطاعت (مطالعه موردی: شهر اردبیل)</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6713.html</link>
      <description>امروزه سیاست‌گذاری در بخش مسکن به‌ویژه مسکن گروه‌های کم‌درآمد و قابل استطاعت از اصلی‌ترین و مهمترین مباحث مطالعات اقتصادی، جمعیتی و اجتماعی به‌شمار می‌آید. با این حال، بیشتر این سیاست‌ها به‌ویژه در کشورهای درحال توسعه در دست‌یابی به اهداف خود ناکام بوده‌اند. بنابراین، ارزیابی کیفیت این سیاست‌ها به‌منظور بازاندیشی در راهبردهای سیاست‌گذاری مسکن قابل استطاعت بایستی مدنظر سیاست‌گذاران و برنامه‌ریزان مسکن شهری قرار گیرد. با توجه به اهمیت موضوع، پژوهش حاضر با هدف ارزیابی کیفیت مسکن مهر به‌منظور بازاندیشی در راهبردهای سیاست‌گذاری مسکن قابل استطاعت در شهر اردبیل نگارش شده است. روش تحقیق در مطالعه‌ی حاضر آمیخته (کمی و کیفی) با هدف کاربردی و ماهیت توصیفی-تحلیلی است که در راستای تجزیه و تحلیل داده‌ها از مدل‌سازی معادلات ساختاری در نرم‌افزار Amos و رویکرد کیفی تئوری زمینه‌ای استفاده شده است. یافته‌های تحقیق در راستای ارزیابی کیفیت پروژه‌های مسکن مهر در شهر اردبیل از منظر معیارهای مسکن قابل استطاعت نشان می‌دهد که بیشترین مطلوبیت به ترتیب مربوط به معیارهای کالبدی و کیفیت ساخت، اجتماعی-عدالت فضایی، مکانی، اقتصادی و محیط‌زیستی-پایداری با ضرایب 427/0، 408/0، 381/0، 332/0 و 273/0 می‌باشد. بر مبنای مقدار بحرانی نیز، تنها معیار کالبدی و کیفیت ساخت مورد تأیید ساکنان مساکن مهر قرار گرفته است و معیارهای اقتصادی، مکانی، اجتماعی-عدالت فضایی و محیط‌زیستی-پایداری در سطح اطمینان 95 درصد مورد تأیید قرار نگرفته و دارای شرایط نامطلوبی می‌باشند. همچنین با توجه به کیفیت نامطلوب پروژه‌های مسکن مهر اردبیل، جهت‌گیری کلی راهبردهای سیاست‌گذاری مسکن قابل استطاعت بایستی مبتنی بر مقوله‌ی هسته‌ی گذار از سیاست‌گذاری کمیت‌محور دولتی به سیاست‌گذاری بومی، مشارکتی و کیفیت‌محور می‌باشد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>ارزیابی کارایی انرژی ساختمان‌ها در محلات کرمانشاه با محوریت فرم، تراکم و جهت‌گیری در اقلیم سرد-کوهستانی</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6714.html</link>
      <description>زمینه/مسأله. رشد فزاینده تقاضای انرژی و پیامدهای اقلیمیِ آن، کارایی انرژی در بخش ساختمان را به کانون سیاست‌گذاری شهری بدل می‌کند؛ زیرا ساختمان‌ها سهم بالایی از مصرف و کربن دارند و این سهم در ایران نیز برجسته است کارایی انرژیِ بافت‌های سرد&amp;amp;ndash;کوهستانی به‌شدت به فرم، تراکم و جهت‌گیری وابسته است، اما شواهد یکپارچه در مقیاس‌ـ‌محله محدود گزارش می‌شود. این پژوهش کارایی انرژی ساختمان‌ها را در چهار محله شهر کرمانشاه با دو الگوی شهری (شبکه پایه و شبکه دارای میدانچه) ارزیابی می‌کند. روش. مدلسازی انرژی ساختمان‌ها با رویکرد مبتنی بر فیزیک انجام می‌شود؛ بارهای سالانه برق/گاز از طریق شبیه‌سازی ساعتی استخراج و سپس با شاخص شدت مصرف انرژی نهایی (EUI) گزارش می‌شود. تحلیل حساسیت یک‌به‌یک (&amp;amp;plusmn;۱۰٪) و عدم‌قطعیت مونت‌کارلو (&amp;amp;plusmn;۲۰٪) برای پارامترهای پوسته، سامانه و ریزاقلیم اجرا می‌شود. داده/شاخص‌ها. برای نمونه‌سازیِ شدت، زیربنای مرجعِ ۱۰۰ m&amp;amp;sup2; در نظر گرفته می‌شود؛ بنابراین اعداد به‌صورت kWh/m&amp;amp;sup2;&amp;amp;middot;yr قابل تعبیر است و به‌صورت خطی با مساحت واقعی مقیاس می‌شود. نتایج کمی. در وضعیت پایه (Grid)، شدت کل سالانه به‌ترتیب حدود 110.8، 109.2، 106.8 و 102.8 kWh/m&amp;amp;sup2;&amp;amp;middot;yr برای طاق‌بستان، پردیس، خیام و صد دستگاه برآورد می‌شود؛ بازه عدم‌قطعیت ۹۵٪ در طاق‌بستان حدود 89.8&amp;amp;ndash;130.8 kWh/m&amp;amp;sup2;&amp;amp;middot;yr است. الگوی &amp;amp;laquo;میدانچه&amp;amp;raquo; &amp;amp;Delta;کل را در طاق‌بستان و خیام +7.5٪ و +8.5٪ افزایش می‌دهد. سناریوی یکپارچه بهسازی پوسته&amp;amp;ndash;سامانه&amp;amp;ndash;ریزاقلیم شدت کل را در هر چهار محله حدود 28٪&amp;amp;minus; کاهش می‌دهد و سهم حامل‌ها را متوازن می‌سازد. نتیجه/پیامدها. اولویت‌های طراحی شامل هوابندی و کاهش U پوسته، ارتقای COP سرمایش، هم‌خطی قطعات با محور شرق&amp;amp;ndash;غرب و سایه‌اندازی فصلی است. ترکیب این مداخلات می‌تواند بدون جابه‌جایی بار، کاهش ۲۰&amp;amp;ndash;۳۰٪ در مقیاس‌ـ‌محله رقم بزند و مبنای بازنگری ضوابط محلی قرار گیرد.</description>
    </item>
    <item>
      <title>مطالعه مردم نگارانه پایداری اجتماعی در فضاهای طراحی شده شهری مورد پژوهی: میدان پژوهش مشهد</title>
      <link>https://shahr.journals.umz.ac.ir/article_6715.html</link>
      <description>فضاهای عمومی شهری نقش مهمی در ارتقای پایداری اجتماعی شهرها ایفا می‌کنند. پایداری اجتماعی با مفاهیمی چون عدالت، سلامت، مشارکت، سرمایه‌های اجتماعی، اقتصاد، محیط زیست و نیز شادی، رفاه و کیفیت زندگی مرتبط است. هدف این پژوهش، بررسی پایداری اجتماعی در میدان پژوهش مشهد با تأکید بر رفتار کاربران نوجوان (۱۴ ۱۷ سال) و ارتباط آن با طراحی فضاهای شهری است. این مطالعه از نوع کیفی با رویکرد مردم‌نگاری شهری و طی سال‌های ۱۴۰۳ ۱۴۰۴ انجام شد. داده‌ها از طریق مطالعات کتابخانه‌ای، تحلیل اسنادی، مشاهده عمیق(رفتارهای نوجوانان 14-17 سال)، مشاهده مستقیم و مشارکتی و مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ۳۰ مشارکت‌کننده (نمونه‌گیری هدفمند) گردآوری گردید.نتایج نشان می‌دهد که عواملی چون مراکز فرهنگی، فضاهای باز باکیفیت، دسترسی به امکانات عمومی، راحتی، خوانایی، تنوع، برابری، مشارکت جامعه، غنای بصری و حس مکان، تعاملات اجتماعی و رضایت شهروندان را افزایش می‌دهند و نشان‌دهنده‌ی پتانسیل این فضا برای ارتقای پایداری اجتماعی است. اما در وضعیت موجود، به دلیل عدم نظارت اجتماعی بر شاخص‌های طراحی محیط (به‌ویژه در فضاهای نیمه‌پنهان و ساعات پس از تعطیلی کارخانه نوآوری)، این تأثیر مثبت به طور کامل محقق نشده و در مواردی به معضلات اجتماعی، تنش‌ها و روابط ناسالم انجامیده است. بدین ترتیب، پایداری اجتماعی میدان با چالش مواجه شده است.برای تعدیل این مسائل، به‌کارگیری روش‌های طراحی زیر پیشنهاد می‌شود: حذف یا شفاف‌سازی فضاهای دنج و فاقد نظارت طبیعی، هم‌پوشانی ساعات فعالیت رسمی با اوج حضور نوجوانان، مشارکت کاربران (به‌ویژه نوجوانان) در مدیریت فضا، جانمایی هدفمند فعالیت‌های ورزشی و فرهنگی همراه با کنترل اجتماعی، و ایجاد مکان‌های سوم برای گروه‌های سنی و جنسیتی مختلف. این راهکارها می‌توانند طراحی خلاقانه را با نظارت اجتماعی پیوند زده و پایداری اجتماعی واقعی را در فضاهای شهری تحقق بخشند.</description>
    </item>
  </channel>
</rss>
